لطف الله هنرفر
123
اصفهان ( فارسى )
بناى مقدّس و تاريخى درب امام و سردر آن ، كه يكى از آثار تاريخى عالى و بىنظير اصفهان است ، در دورهء حكومت جهانشاه تركمان ساخته شده و در دورهء شاه سليمان و شاه سلطان حسين تعميراتى شايسته از آن به عمل آمده است . در سال 872 هجرى ، رئيس تركمانان آق قويونلو معروف به اوزون حسن ، جهانشاه را در ضمن جنگى غافلگير و مقتول نمود و حكمران قسمتهاى مهمى از نواحى غربى و مركزى ايران گرديد . اوزون حسن ، كه مردى دلاور و علاقهمند به عمران و آبادى بود ، در مسجد جامع اصفهان دست به كار تعميرات مهمى شد و از آن جمله مقدارى از كاشيكارىهاى داخل صفّه جنوبى مسجد مزبور ، معروف به صفّهء صاحب ، و ساختمان و تزيينات منارهها را تمام كرد و ديوارها و طاق نماهاى حياط مسجد را از كاشىهاى زيبا پوشانيد . يك كتيبهء تاريخى از اواخر قرن نهم هجرى در مسجد اشترجان اصفهان نيز حاكى از تعميراتى است كه در دورهء حسن بيك تركمان در مسجد مزبور به عمل آمده است . در زمان جانشين حسن ، يعنى سلطان يعقوب آق قويونلو ، سردر خانقاه شيخ ابو مسعود كه تزيينات كاشيكارى آن از معرّقهاى نفيس اصفهان است ، ساخته شده و در زمان پسر يعقوب رستم آق قويونلو نيز زاويهء درب كوشك بنا گرديده است . طلوع كوكب درخشان عهد صفوى در تاريخ ايران با افول ستارهء اقبال جانشينان تيمور توأم شد . بانى استقلال و وحدت ملى و مروّج مذهب تشيّع در ايران ، شاه اسماعيل اول ، مؤسس سلسلهء باشكوه صفوى ، تبريز را پايتخت قرار داد و ايرانى متحد و متفق و مقتدر به وجود آورد . بناى مقدس و تاريخى هارون ولايت و مسجد روبهروى آن به نام مسجد على ، كه اساس و شالودهء سلجوقى دارد ، در زمان اين پادشاه از نو ساخته شده و با كاشىهاى معرّق نفيس و قطاربندىهاى زيبا تزيين گرديده است .